Ένα σημαντικό βήμα για την πρόληψη και διαχείριση φυσικών κινδύνων πραγματοποιεί η Κύπρος με τη λειτουργία της νέας Κυπριακής Υπηρεσίας Εδαφικών Μετακινήσεων (CyGMS), η οποία αναπτύχθηκε με συντονιστή το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ). Για πρώτη φορά, η χώρα αποκτά μια ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εικόνα των μετακινήσεων του εδάφους σε εθνική κλίμακα, ενισχύοντας την προστασία πολιτών, υποδομών και φυσικού περιβάλλοντος.
Η υπηρεσία αξιοποιεί δορυφορικά δεδομένα ραντάρ (SAR) και το εθνικό δίκτυο σταθμών GPS/GNSS για τη συνεχή παρακολούθηση κατολισθήσεων, καθιζήσεων, παραμορφώσεων τεχνικών έργων και άλλων γεωκινδύνων. Μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας cygms.cut.ac.cy, οι χρήστες έχουν πρόσβαση σε επικαιροποιημένα προϊόντα υψηλής ακρίβειας που υποστηρίζουν τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Το CyGMS λειτουργεί συμπληρωματικά προς την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εδαφικών Μετακινήσεων (EGMS), αξιοποιώντας την εθνική υποδομή CyCLOPS και ένα πυκνό δίκτυο σταθμών GPS/GNSS, προσφέροντας μεγαλύτερη χωρική ανάλυση και ακρίβεια για τις ιδιαίτερες γεωλογικές συνθήκες της Κύπρου. Παράλληλα, συνδυάζει προηγμένες τεχνικές επεξεργασίας InSAR, επιτρέποντας την αποτελεσματική παρακολούθηση ακόμη και ταχέως εξελισσόμενων φαινομένων.
Η νέα υπηρεσία απευθύνεται σε κυβερνητικές υπηρεσίες, φορείς πολιτικής προστασίας, τοπικές αρχές, οργανισμούς κοινής ωφέλειας, διαχειριστές κρίσιμων υποδομών, ερευνητές και ιδιωτικές επιχειρήσεις. Τα δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν για τον χωροταξικό σχεδιασμό, την αξιολόγηση της ανθεκτικότητας δρόμων, γεφυρών, φραγμάτων και άλλων τεχνικών έργων, καθώς και για την έγκαιρη αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
Το CyGMS αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου CyCLOPS+, με χρηματοδότηση από το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας και συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνεργασία με το Κέντρο Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ, το Γερμανικό Κέντρο Αεροδιαστημικής (DLR) και τη Geografica Ltd. Πλέον εξελίσσεται σε μόνιμη επιχειρησιακή υπηρεσία του Κυπριακού Παρατηρητηρίου Γεωκινδύνων (CyGOS), αποτελώντας χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η επιστημονική έρευνα μετατρέπεται σε διαρκή υποδομή υψηλής προστιθέμενης αξίας για τη χώρα.
